Friday, April 20, 2012

Об оценочной лексике, слове "крутой" и при чём здесь Джеймс Бонд.

Over beoordelingswoorden, het woord "kroetoi" en de rol van James Bond in dit alles.
Прошу прощения за мои постоянные референции к временам социализма, однако и сегодня без этого , пожалуй , не обойтись. Помните ли вы, дорогие соотечественники, весьма убогие клише типа "морально устойчив, политически грамотен, предан делу Родины и партии..." и т.п? В то самое время и разговорная речь не отличалась особым богатством оценочной лексики: "клёво" и "классно" были лишь копиями "отлично!" и "здорово!". Да и что было, собственно говоря , оценивать? В социалистическую эпоху главным действующим лицом был коллектив, а не человек, очевидно, поэтому сегодня легко вспомнить фамилии, но не просто вспомнить лица. В отличие от современных секс-символов, соц-символы не имели внешних атрибутов, способных вызвать определённые эмоции. К ликам той эпохи я бы отнесла Л.И.Брежнева - как ярчайший образ застоя, и Юрия Гагарина с его улыбкой, демонстрирующей ,отнюдь, не ровные зубы, а душу, обнявшую всю планету...
О! Сегодня в России есть что и кого оценивать! Ведь для того нынче и тусуются, чтобы кто-то оценил "стильность", "упакованность", "навороченность" и воскликнул протяжно : " Круууто! ". Ну вот, уважаемые любители оценочной лексики , мы и подошли к самой сути нашего разговора.
Давайте же выясним, что такое быть "крутым" и что такое "круто" в масштабах российской действительности? Возьмём , к примеру, привычную оценочную шкалу: "круто - не круто". Думаю , что не многие русские считают, что "круто" быть президентом, но любой уверен, что "круто" быть тем, кто трётся в кремлёвских коридорах. "Не круто" быть главой правительства, но "круто" быть его "серым кардиналом". Близко знать Аллу Пугачёву считается в России "круче", чем быть самой Аллой Пугачёвой. Многим молодым русским понятие "крутые" видится так : "реальные крутые живут и совершают крутые поступки, не задумываясь о том, как это выглядит". Если следовать этой формуле, то, как это не противно, Джеймс Бонд невероятно крут! На этом предлагаю закрыть дискуссию, ибо для изучающих русский как иностранный, кажется, уже есть универсальный проверочный вариант: если сомневаетесь в правильности употребления слов "круто" или "крутой", сначала представьте в этой ситуации хотя бы агента 007. А , может , знаете кого-нибудь покруче?

Vergeef me mijn constante verwijzingen naar de dagen van het socialisme, maar vandaag ga ik nog een keer op deze periode terugkomen. Herinneren jullie je, beste landgenoten, de pathetische cliches zoals "mentaal stabiel, politiek geletterd, de zaak van het Vaderland en de Partij toegedaan"?
De Russische spreektaal was in die tijd ook niet bijster veel beoordelingswoordenschat rijk: de woorden "kljovo" en "klassno" waren slechts equivalenten van "uitstekend" en "geweldig". Er viel trouwens praktisch niets of niemand te beoordelen. In het socialistische tijdperk was niet het individu belangrijk, maar het collectief.
Blijkbaar verklaart dit waarom Russen vandaag zich gemakkelijker namen uit die tijd voor de geest halen dan gezichten.
In tegenstelling tot moderne sekssymbolen hadden de symbolen van het socialisme geen spectaculaire attributen die bepaalde emoties konden uitlokken. In mijn ogen waren er toen twee onvergetelijke personen: Brezjnev als het duidelijkste beeld van stagnatie, en Yuri Gagarin met zijn sprekende glimlach.
Vandaag is het veel interessanter in Rusland, hoor! Denk maar aan de "toesovki" waar je stijlvolle kleding en uitzonderlijke gedrag naar waarde geschat kunnen worden. Op een "toesovka" kan je de hoogste waardering van je imago horen, die in het Russisch zo klinkt: "Kroeto! (Cool!)". En daarmee, beste liefhebbers van beoordelingswoorden, zijn we tot de essentie van ons gesprek aangekomen.
Laten we eens kijken wat "kroeto/cool" en "ne kroeto/niet cool" betekenen in het kader van de moderne Russische realiteit. Neem bijvoorbeeld de vergelijkende schaal: "kroeto - ne kroeto / сool - niet cool". Ik denk dat weinig Russen het "cool" vinden om president te zijn, maar dat iedereen het "vet cool" vindt om een of andere band te hebben met het Kremlin. De post van regeringshoofd wordt m.i. ook als "niet cool" ervaren, in tegenstelling tot die van "eminence grise". Deel uitmaken van het entourage van Alla Pugacheva is "cooler" dan Alla Pugacheva zelf te zijn.
Veel jonge Russen zien het concept van de "kroetoi / coole mens" als volgt: "echt ' kroetye / coole mensen' leven en doen coole dingen zonder na te denken over hoe het eruit ziet". Als we deze formule volgen, dan is James Bond ongelooflijk cool!
Ik stel voor om hiermee onze discussie te sluiten. Het lijkt mij dat zij die Russisch als vreemde taal studeren geen fouten zullen maken op de woorden in kwestie: in geval van twijfel stel je je gewoon agent 007 voor. Of kennen jullie misschien iemand die nog cooler is?

No comments:

Post a Comment